Jego Eminencja Yongdzin Tenzin Namdak Rinpocze

Jego Eminencja Yongdzin Tenzin Namdak Rinpocze był jednym z największych mistrzów tradycji Yungdrung Bon naszych czasów, najstarszym nauczycielem tej tradycji oraz powszechnie uznawanym autorytetem w dziedzinie Bon, a szczególnie Dzogczen, Tantr Matki i klasycznych tekstów filozoficznych.

Yongdzin Rinpocze urodził się w 1926 roku w Khyungpo Karru, w dystrykcie Khyungpo w prowincji Kham we wschodnim Tybecie. W wieku siedmiu lat wstąpił do klasztoru Tengchen, regionalnego klasztoru Bon, w którym jego wuj pełnił funkcję instruktora śpiewu rytualnego. Tam rozpoczął intensywne szkolenie klasztorne, a w wieku czternastu lat złożył śluby zakonne.

W 1940 roku, jako piętnastoletni mnich, udał się wraz ze swoim wujem do Yungdrung Ling, jednego z najważniejszych klasztorów Bon w środkowym Tybecie. W latach 1940–1942 pomagał tam przy tworzeniu malowideł ściennych, wykorzystując swoje wcześniejsze wykształcenie artystyczne i malarskie, które rozwijał od jedenastego roku życia. W 1942 roku odbył pielgrzymki do Nepalu i zachodniego Tybetu, a w połowie 1943 roku powrócił do Yungdrung Ling, aby rozpocząć systematyczne studia filozoficzne.

W latach 1944–1948 Yongdzin Rinpocze przebywał ze swoim nauczycielem i mistrzem, Gangru Tsultrimem Gyaltsenem Rinpocze, który przez osiemnaście lat pełnił funkcję Lopona — głównego nauczyciela klasztoru Yungdrung Ling. Znaczną część tego okresu spędzili na odosobnieniu w jaskini medytacyjnej nad jeziorem Juru Tso w Naktsokha, w północnym Tybecie. Gangru Ponlob Rinpocze przekazał mu wówczas nauki z zakresu gramatyki, poezji, dyscypliny klasztornej, kosmologii oraz etapów ścieżki do oświecenia według Sutry, Tantry i Dzogczen.

Pomimo intensywnych studiów akademickich z filozofii i klasycznych nauk tybetańskich, Rinpocze zdołał w tym czasie zgromadzić 900 000 praktyk Ngondro oraz dogłębnie studiować i praktykować nauki Dzogczen, w tym Trekcziod i Thogal.

Pod koniec tego okresu, w 1948 roku, udał się do klasztoru Menri w prowincji Tsang w środkowym Tybecie, aby ukończyć studia prowadzące do stopnia gesze — tybetańskiego odpowiednika doktoratu z filozofii. Jego głównym nauczycielem w Menri był Lopon Sangye Tenzin Rinpocze. W 1952 roku, w wieku dwudziestu siedmiu lat, uzyskał stopień gesze, a w tym samym roku został wybrany następcą swojego mistrza jako Lopon, czyli główny nauczyciel klasztoru.

W 1957 roku, gdy konflikt między miejscowymi Tybetańczykami a postępującą okupacją chińską zaostrzył się w środkowym Tybecie, Lopon Tenzin Namdak Rinpocze wycofał się z funkcji Lopona. Udał się do klasztoru Se-zhig nad jeziorem Dang-ra w północnym Tybecie i przebywał tam na odosobnieniu do 1960 roku, już po powstaniu w Lhasie przeciwko chińskim okupantom.

W czasie przemocy i okupacji wielu wielkich mistrzów tybetańskich zostało zmuszonych do opuszczenia ojczyzny. Lopon Tenzin Namdak Rinpocze podjął próbę ucieczki z Menri wraz z grupą lamów i mnichów, wśród których znajdował się także 32. opat Menri. Zabrali ze sobą ważne teksty i relikwie. W drodze na południe, w stronę Indii, Rinpocze został postrzelony przez chińskich żołnierzy. Uznany za martwego, został pozostawiony w błocie. Jeden z mnichów pomógł mu jednak dotrzeć do pobliskiego domostwa, gdzie ukryła go miejscowa rodzina.

Podczas ucieczki Yongdzin Rinpocze zdołał ukryć słynną stupę Nyame Sherab Gyaltsena wraz z posągami, cennymi relikwiami i innymi świętymi przedmiotami w jaskini w Lung-do Drag, w rejonie Tsochen w Tybecie. Kiedy odzyskał siły na tyle, by kontynuować podróż, miał przy sobie wystarczającą liczbę tekstów, aby zachować dla przyszłych pokoleń kluczowe przekazy tradycji Bon. Święte przedmioty, które ocalały dzięki jego odwadze, są obecnie bezpiecznie przechowywane w klasztorze Menri w Tybecie.

Grupa uchodźców podróżowała nocą przez dwadzieścia dwa dni, ukrywając się za dnia, aż wraz z tomami świętych tekstów dotarła do bezpiecznego schronienia w Nepalu. Tam Rinpocze przebywał przez pewien czas w klasztorze Najyin w Katmandu. W 1961 roku poznał wybitnego brytyjskiego tybetologa, dr. Davida Snellgrove’a z University of London, który zaprosił go do Anglii wraz z Gesze Sangye Tenzinem, późniejszym Jego Świątobliwością Menri Trizinem, oraz Gesze Samtenem Karmayem.

Dzięki stypendium Fundacji Rockefellera, w ramach programu wizytujących stypendystów, Lopon Tenzin Namdak Rinpocze przebywał w Anglii — najpierw na Uniwersytecie Londyńskim, a następnie na Uniwersytecie Cambridge. Później udał się na odosobnienie do klasztoru benedyktynów na wyspie Wight. Jego trzyletni pobyt w Anglii w latach 1961–1964 oraz współpraca z dr. Snellgrove’em zaowocowały publikacją książki „The Nine Ways of Bön” w 1967 roku przez Oxford University Press. Było to pierwsze naukowe opracowanie tradycji Bon opublikowane na Zachodzie.

W 1964 roku Rinpocze powrócił do Indii, gdzie kontynuował pracę nad ratowaniem, redagowaniem i ponownym wydawaniem cennych tekstów tybetańskich. Jego wysiłek miał fundamentalne znaczenie dla odrodzenia tradycji Bon na uchodźstwie. Dzięki jego pracy zachowano nie tylko teksty, ale również żywy przekaz nauk, praktyk i komentarzy, które mogły zostać przekazane kolejnym pokoleniom nauczycieli i praktykujących.

Znaczenie Yongdzina Rinpocze dla współczesnego Yungdrung Bon jest trudne do przecenienia. Był nie tylko uczonym, medytującym joginem i nauczycielem, lecz także jednym z głównych filarów, dzięki którym tradycja Bon przetrwała dramatyczny okres zniszczeń i wygnania. Jego dorobek obejmuje przekaz klasycznych tekstów, nauczanie filozofii, praktyki tantryczne, nauki Dzogczen oraz formowanie kolejnych pokoleń mistrzów.

Ponlob Tsangpa Rinpocze podkreślał, że w tradycji Yungdrung Bon trudno wskazać naukę czy tekst, które nie byłyby przekazane przez Yongdzina Rinpocze. Wszystko, czym dziś dysponujemy jako żywym przekazem nauk Bon, w ogromnej mierze pochodzi od niego lub zostało zachowane dzięki jego pracy, pamięci, praktyce i nieprzerwanemu wysiłkowi.

Jego Eminencja Yongdzin Tenzin Namdak Rinpocze odszedł 12 czerwca 2025 roku w Nepalu. Jego odejście było wielką stratą dla całej wspólnoty Yungdrung Bon i dla wszystkich uczniów na świecie. Jednocześnie jego życie pozostaje świadectwem niezłomności, oddania Dharmie, głębokiej realizacji i odpowiedzialności za zachowanie autentycznego przekazu.

Dziedzictwo Yongdzina Rinpocze trwa w naukach, tekstach, komentarzach, liniach przekazu oraz w sercach uczniów i nauczycieli, których ukształtował. Dzięki niemu tradycja Yungdrung Bon nie tylko przetrwała, lecz nadal żyje, rozwija się i jest przekazywana kolejnym pokoleniom praktykujących na całym świecie.